Medigids > over spieren
over spieren
 |
> Uw buikspieren
> Beenspiertraining kan val ouderen voorkomen
> Treating Sore Muscles and Tendons
Spierkramp
Heeft u ook zo vaak last van spierkramp ?
Wie kent het niet? Je ligt lekker te slapen en , alsof je door een bij wordt gestoken, plotseling schiet je wakker met een vreselijke pijn in de voet of kuit. Je probeert met je hand bij de voet te komen om eraan te trekken, maar je kunt er wegens de pijn niet bij. De pijn wil maar niet wegtrekken en telkens als je de voet een beetje probeert uit te strekken , dan schiet de pijn er steeds weer opnieuw in. Ten einde raad spring je maar uit bed om een beetje rond te lopen in de hoop dat het er dan wel uittrekt. En jawel, langzaam trekt de pijn weg en kun je weer proberen de slaap te vatten met de angst ,dat de pijn er weer in kan schieten.
Het is opvallend dat dit probleem(pje) in de zomermaanden veel meer voorkomt dan op andere tijden in het jaar. Hoe zit dit en wat kan ik eraan doen?
In eenvoudige termen zal ik proberen uit te leggen wat er precies aan de hand is.
WAT IS SPIERKRAMP ?
Spierkramp is een plotselinge ,onwillekeurige en pijnlijke samentrekking van de spiervezels in een spier, die optreedt zonder dat je het zelf wilt. Alle spiervezels worden tegelijk aangespannen, iets wat bij normale arbeid en sport nagenoeg nooit voorkomt. De kramp kan van korte duur zijn (enkele seconden) of langer aanhouden (tot enkele uren). Dat de kramp een volledig onwillekeurig gebeuren is , komt ook duidelijk tot uiting in het feit dat je de spier niet kunt ontspannen , hoe sterk je dat ook probeert. Als je tijdens de spierkramp aan de spier voelt , dan voelt die keihard aan. ( Dit in tegenstelling tot vaatkramp, dat bij mensen met vaatklachten soms optreedt tijdens inspanning.)
IS SPIERKRAMP SCHADELIJK VOOR DE SPIER?
Een vraag die vaak gesteld wordt , maar een eenduidig antwoord is hierop niet te geven. Gelukkig is er in het overgrote deel geen sprake van schade aan de betroffen spier en heb je enkele uren na de kramp geen enkele klacht meer. Soms echter blijft er na de acute krampfase een periode van stijfheid en pijn, welke het ergst is aan het begin van een beweging(startpijn en startstijfheid). Er is dan schade aan een aantal spiervezels opgetreden. Die schade resulteert in een ontstekingsreactie , die meestal 3 tot 6 dagen duurt en waarbij de 2* dag bijna altijd de ergste is. Na die fase zijn er alleen nog klachten tijdens forsere aanspanningen of rekkingen van die spier.
In een enkel geval kan er een echte spierscheuring optreden. Soms is er dan ook een blauwe plek te zien ter hoogte van de spierscheuring als gevolg van een lokale bloeding. De scheuring is dan altijd ernstig en de herstelperiode is sterk afhankelijk van de grootte van de scheuring. De acute ontstekingsreactie duurt eveneens 4 tot 6 dagen en daarna komt de klacht in de subacute fase. In deze fase zijn de ergste onstekingsverschijnselen verdwenen , maar de spier kan nog nauwelijks belast worden. Op de plaats van de scheuring komen geen spiervezels terug , maar er komt littekenweefsel (bindweefsel)voor in de plaats. De functie van de spier herstelt meestal volledig , waarbij alle arbeid en sport weer hervat kunnen worden. Het duurt echter geruime tijd voordat dat bindweefsel weer de ideale structuur heeft om de functies volledig te herstellen en met deze spier weer grote prestaties te kunnen leveren.
IN WELKE SPIEREN KOMT SPIERKRAMP HET MEEST VOOR?
Er moet een onderscheid gemaakt worden in spierkramp die optreedt door een ziekte of aandoening en spierkramp bij gezonde mensen. Bij ziekten waarbij spierkramp een symptoom kan zijn denken we vooral aan neurologische ziektebeelden als MS; ALS; ziekte van Parkinson;tetanus;tumor, bloeding of infarct van hersenen of zenuwstelsel. Daarnaast kunnen ook verwondingen, verbrandingen, aandoeningen van schildklieren en nieren tot kramp leiden. Bij al deze aandoeningen is het niet te voorspellen waar de kramp zal optreden. Het kan overal in het lichaam optreden.
Nachtelijke spierkramp bij gezonde mensen treedt meestal op in de kuit, voet of achterkant van het bovenbeen.
HOE IS KRAMP TE VOORKOMEN ?
Nachtelijke kramp:
Zorg dat de benen niet te veel kunnen afkoelen. Dek de onderbenen altijd goed onder een deken of dekbed.
Draag geen afknellende sokken of kousen in bed.
Zet het voeteneinde van het bed niet omhoog.
Draag overdag goed schoeisel dat je gewend bent.
Zorg dat je overdag geen koude natte voeten krijgt. Zwem niet in te koud water.
Zorg dat je de onderbeenspieren overdag niet overbelast.
Vermijd oververmoeidheid
Eet gezond en drink voldoende, vooral bij inspanning.
Als je vaak kramp hebt :
Plaats het hele bed in een omgekeerde Trendelenburgpositie, dus met het hoofdeinde omhoog en voeteneinde omlaag. Hierdoor wordt de doorbloeding van de onderbenen een beetje geholpen door de zwaartekracht. Een kleine verhoging van +/- 7 centimeter onder de poten aan het hoofdeinde is meestal voldoende om kramp te voorkomen. ( de verhoging is gemakkelijk uit te voeren door afkortstukken van balken onder de poten te plaatsen. Deze lichte verhoging is nauwelijks te zien.)
N.b.: omgekeerde Trendelenburg niet toepassen als je gemakkelijk dikke voeten of enkels hebt.
Neem ’s avonds juist voordat je het bed instapt een warmtestijgend voet(en)bad. Plaats de voet(en) in een teiltje met aangenaam warm water. Zet er een keteltje met kokend water naast en voeg telkens, als het mogelijk is, een klein beetje heet water toe. (voorzichtig zodat je jezelf niet brandt !!). Als het keteltje leeg is , blijf je nog even in het water. Daarna ga je direct het bed in.
Wie kent het niet? Je ligt lekker te slapen en , alsof je door een bij wordt gestoken, plotseling schiet je wakker met een vreselijke pijn in de voet of kuit. Je probeert met je hand bij de voet te komen om eraan te trekken, maar je kunt er wegens de pijn niet bij. De pijn wil maar niet wegtrekken en telkens als je de voet een beetje probeert uit te strekken , dan schiet de pijn er steeds weer opnieuw in. Ten einde raad spring je maar uit bed om een beetje rond te lopen in de hoop dat het er dan wel uittrekt. En jawel, langzaam trekt de pijn weg en kun je weer proberen de slaap te vatten met de angst ,dat de pijn er weer in kan schieten. Het is opvallend dat dit probleem(pje) in de zomermaanden veel meer voorkomt dan op andere tijden in het jaar. Hoe zit dit en wat kan ik eraan doen?
In eenvoudige termen zal ik proberen uit te leggen wat er precies aan de hand is.
WAT IS SPIERKRAMP ?
Spierkramp is een plotselinge ,onwillekeurige en pijnlijke samentrekking van de spiervezels in een spier, die optreedt zonder dat je het zelf wilt. Alle spiervezels worden tegelijk aangespannen, iets wat bij normale arbeid en sport nagenoeg nooit voorkomt. De kramp kan van korte duur zijn (enkele seconden) of langer aanhouden (tot enkele uren). Dat de kramp een volledig onwillekeurig gebeuren is , komt ook duidelijk tot uiting in het feit dat je de spier niet kunt ontspannen , hoe sterk je dat ook probeert. Als je tijdens de spierkramp aan de spier voelt , dan voelt die keihard aan. ( Dit in tegenstelling tot vaatkramp, dat bij mensen met vaatklachten soms optreedt tijdens inspanning.)
IS SPIERKRAMP SCHADELIJK VOOR DE SPIER?
Een vraag die vaak gesteld wordt , maar een eenduidig antwoord is hierop niet te geven. Gelukkig is er in het overgrote deel geen sprake van schade aan de betroffen spier en heb je enkele uren na de kramp geen enkele klacht meer. Soms echter blijft er na de acute krampfase een periode van stijfheid en pijn, welke het ergst is aan het begin van een beweging(startpijn en startstijfheid). Er is dan schade aan een aantal spiervezels opgetreden. Die schade resulteert in een ontstekingsreactie , die meestal 3 tot 6 dagen duurt en waarbij de 2* dag bijna altijd de ergste is. Na die fase zijn er alleen nog klachten tijdens forsere aanspanningen of rekkingen van die spier.
In een enkel geval kan er een echte spierscheuring optreden. Soms is er dan ook een blauwe plek te zien ter hoogte van de spierscheuring als gevolg van een lokale bloeding. De scheuring is dan altijd ernstig en de herstelperiode is sterk afhankelijk van de grootte van de scheuring. De acute ontstekingsreactie duurt eveneens 4 tot 6 dagen en daarna komt de klacht in de subacute fase. In deze fase zijn de ergste onstekingsverschijnselen verdwenen , maar de spier kan nog nauwelijks belast worden. Op de plaats van de scheuring komen geen spiervezels terug , maar er komt littekenweefsel (bindweefsel)voor in de plaats. De functie van de spier herstelt meestal volledig , waarbij alle arbeid en sport weer hervat kunnen worden. Het duurt echter geruime tijd voordat dat bindweefsel weer de ideale structuur heeft om de functies volledig te herstellen en met deze spier weer grote prestaties te kunnen leveren.
IN WELKE SPIEREN KOMT SPIERKRAMP HET MEEST VOOR?
Er moet een onderscheid gemaakt worden in spierkramp die optreedt door een ziekte of aandoening en spierkramp bij gezonde mensen. Bij ziekten waarbij spierkramp een symptoom kan zijn denken we vooral aan neurologische ziektebeelden als MS; ALS; ziekte van Parkinson;tetanus;tumor, bloeding of infarct van hersenen of zenuwstelsel. Daarnaast kunnen ook verwondingen, verbrandingen, aandoeningen van schildklieren en nieren tot kramp leiden. Bij al deze aandoeningen is het niet te voorspellen waar de kramp zal optreden. Het kan overal in het lichaam optreden.
Nachtelijke spierkramp bij gezonde mensen treedt meestal op in de kuit, voet of achterkant van het bovenbeen.
Tijdens activiteit treedt de spierkramp op in die spier(groep) die belast wordt. B.v.: als je een gewicht draagt in de hand met gebogen elleboog en je doet dat te lang of het gewicht is te zwaar, dan is de kans groot dat er kramp optreedt in de biceps. Wel zijn er spieren waarin kramp vaker voorkomt dan in andere spieren. Doe zelf een proefje:
Ga op de rug liggen met de knieën gebogen. Maak nu een bruggetje door het bekken omhoog te brengen en houdt dit even vast. Indien de conditie van de spieren aan de achterkant van de bovenbenen niet erg goed is , dan zal er snel spierkramp optreden.
Tijdens zwemmen treedt ook vaak kramp op in de spieren van de benen.
OORZAKEN VAN SPIERKRAMP
Vroeger dacht men dat ophoping van afvalstoffen en vooral melkzuur de belangrijkste oorzaak van spierkramp was. Ongetwijfeld speelt het een rol, maar er zijn andere belangrijke oorzaken. Als een gezonde persoon die , zonder duidelijke overbelasting vooraf, tijdens de nachtrust plotseling spierkramp krijgt, is het niet aannemelijk dat melkzuur hierbij een belangrijke rol speelt.
Nachtelijke kramp wordt vooral veroorzaakt door een tekort aan zuurstof in de spier als gevolg van een vermindering van de doorbloeding in de benen. Dat dit in de zomer vaker voorkomt, heeft te maken met een afkoeling van de benen in de vroege ochtenduren, door het slapen onder een lakentje met meestal open raam. Ook het lopen op slippers,blote voeten,of schoenen met een andere inlegzool als normaal kan invloed hebben op het ontstaan van nachtelijke kramp. Op natte voeten lopen is eveneens een beruchte oorzaak.
Doordat je in bed horizontaal ligt , is de doorbloeding van de onderbenen minder dan overdag als je rechtop loopt. Als je rechtop staat of loopt helpt de zwaartekracht aan een goede doorbloeding van de onderbenen.
Ga op de rug liggen met de knieën gebogen. Maak nu een bruggetje door het bekken omhoog te brengen en houdt dit even vast. Indien de conditie van de spieren aan de achterkant van de bovenbenen niet erg goed is , dan zal er snel spierkramp optreden.
Tijdens zwemmen treedt ook vaak kramp op in de spieren van de benen.
OORZAKEN VAN SPIERKRAMP
Vroeger dacht men dat ophoping van afvalstoffen en vooral melkzuur de belangrijkste oorzaak van spierkramp was. Ongetwijfeld speelt het een rol, maar er zijn andere belangrijke oorzaken. Als een gezonde persoon die , zonder duidelijke overbelasting vooraf, tijdens de nachtrust plotseling spierkramp krijgt, is het niet aannemelijk dat melkzuur hierbij een belangrijke rol speelt.
Nachtelijke kramp wordt vooral veroorzaakt door een tekort aan zuurstof in de spier als gevolg van een vermindering van de doorbloeding in de benen. Dat dit in de zomer vaker voorkomt, heeft te maken met een afkoeling van de benen in de vroege ochtenduren, door het slapen onder een lakentje met meestal open raam. Ook het lopen op slippers,blote voeten,of schoenen met een andere inlegzool als normaal kan invloed hebben op het ontstaan van nachtelijke kramp. Op natte voeten lopen is eveneens een beruchte oorzaak.
Doordat je in bed horizontaal ligt , is de doorbloeding van de onderbenen minder dan overdag als je rechtop loopt. Als je rechtop staat of loopt helpt de zwaartekracht aan een goede doorbloeding van de onderbenen.
Kramp aan het begin van de training komt meestal door een verkeerd evenwicht in de elektrolyten of mineralen, zoals een tekort of teveel aan calcium, natrium of kalium. Een abnormaal bloedgehalte van deze mineralen zorgt wel voor het samentrekken van de spier, maar niet voor het ontspannen. Bloedonderzoek wijst dan meestal uit of er sprake is van een afwijkend mineraalgehalte.
Kramp na de training wordt veelal veroorzaakt door onvoldoende bloedtoevoer naar de spier. Tijdens rust zijn de slagaders wijd genoeg om het weinige bloed dat voor een goede spierwerking nodig is, te transporteren. Tijdens het sporten en bewegen is er veel meer zuurstofrijk bloed nodig.
Als de slagaders nu niet genoeg bloed transporteren, krijgen de spieren zuurstofgebrek en ontstaat er kramp. Kramp die vlak na de training optreedt, kan ook het gevolg zijn van een abnormaal mineraalgehalte in het bloed
De meest voorkomende oorzaak van spierkramp bij lange trainingen is uitdroging. Als er erg lang achter elkaar wordt gesport, vooral bij warm weer, kan er veel vochtverlies optreden. Het bloedvolume vermindert, waardoor onvoldoende zuurstof naar de spieren wordt getransporteerd. De spieren die de meeste arbeid verrichten, krijgen zodoende niet genoeg bloed en kunnen gaan verkrampen.
FACTOREN DIE DE KANS OP KRAMP VERGROTEN
Er zijn een aantal factoren die de kans op kramp doen toenemen:
• Vermindering van doorbloeding door temperatuurdaling, omhoog liggen met de benen, afknellende kleding dragen, oorzaken van of in de bloedvaten zelf.
• Vermindering van zuurstof in de spier door overbelasting van de spier (vnl. te lang aanhouden van spierspanning en/of te hoge spanning);algemene en/of lokale oververmoeidheid;algemene conditie te laag; conditie van de belaste spier is te laag;basisspanning van de betrokken spier is te hoog door algehele spanningsverhoging b.v. als gevolg van stress; lokale spanning van de betrokken spier is te hoog b.v. door te hoge reflexactiviteit door klacht in de directe omgeving; hyperventilatie;aandoeningen m.b.t. de ademhaling.
Kramp na de training wordt veelal veroorzaakt door onvoldoende bloedtoevoer naar de spier. Tijdens rust zijn de slagaders wijd genoeg om het weinige bloed dat voor een goede spierwerking nodig is, te transporteren. Tijdens het sporten en bewegen is er veel meer zuurstofrijk bloed nodig.
Als de slagaders nu niet genoeg bloed transporteren, krijgen de spieren zuurstofgebrek en ontstaat er kramp. Kramp die vlak na de training optreedt, kan ook het gevolg zijn van een abnormaal mineraalgehalte in het bloed
De meest voorkomende oorzaak van spierkramp bij lange trainingen is uitdroging. Als er erg lang achter elkaar wordt gesport, vooral bij warm weer, kan er veel vochtverlies optreden. Het bloedvolume vermindert, waardoor onvoldoende zuurstof naar de spieren wordt getransporteerd. De spieren die de meeste arbeid verrichten, krijgen zodoende niet genoeg bloed en kunnen gaan verkrampen.
FACTOREN DIE DE KANS OP KRAMP VERGROTEN
Er zijn een aantal factoren die de kans op kramp doen toenemen:
• Vermindering van doorbloeding door temperatuurdaling, omhoog liggen met de benen, afknellende kleding dragen, oorzaken van of in de bloedvaten zelf.
• Vermindering van zuurstof in de spier door overbelasting van de spier (vnl. te lang aanhouden van spierspanning en/of te hoge spanning);algemene en/of lokale oververmoeidheid;algemene conditie te laag; conditie van de belaste spier is te laag;basisspanning van de betrokken spier is te hoog door algehele spanningsverhoging b.v. als gevolg van stress; lokale spanning van de betrokken spier is te hoog b.v. door te hoge reflexactiviteit door klacht in de directe omgeving; hyperventilatie;aandoeningen m.b.t. de ademhaling.
• Tekort aan vocht door te weinig drinken, eventueel in combinatie met te veel transpireren
• Tekort aan verschillende mineralen en vitaminen (o.a. vit.D)
• Zwangerschap en a.g.v. een aantal aandoeningen.
WAT TE DOEN BIJ SPIERKRAMP ?
Op korte termijn: Als je spierkramp hebt kun het best zo snel mogelijk de betreffende spier rekken. Dus de spier in tegengestelde richting van de kramprichting brengen.
Kuit: : knie strekken en de voet optrekken
Tenen : voet optrekken
Achterkant bovenbeen (hamstrings) : vanuit ruglig gehele been gestrekt omhoog brengen
Voorkant bovenbeen : vanuit buiklig of stand de voet naar het zitvlak trekken, dus de knie buigen en de heup strekken.
Let op : rek voorzichtig en langzaam iets verder:niet rukken en veren!
: niet te snel aanspannen, anders schiet de kramp er weer gemakkelijk in.
Tip : als je vaker kramp hebt in voet of kuit is het verstandig een sjaal of grote handdoek in de buurt te leggen , die je om de voet kunt gooien om de rekking makkelijker uit te voeren en vol te houden.
Bij te veel pijn is het soms verstandig een paracetamol in te nemen.
Een lichte massage of warmtepakking kunnen soms heel weldadig aanvoelen.
• Tekort aan verschillende mineralen en vitaminen (o.a. vit.D)
• Zwangerschap en a.g.v. een aantal aandoeningen.
WAT TE DOEN BIJ SPIERKRAMP ?
Op korte termijn: Als je spierkramp hebt kun het best zo snel mogelijk de betreffende spier rekken. Dus de spier in tegengestelde richting van de kramprichting brengen. Kuit: : knie strekken en de voet optrekken
Tenen : voet optrekken
Achterkant bovenbeen (hamstrings) : vanuit ruglig gehele been gestrekt omhoog brengen
Voorkant bovenbeen : vanuit buiklig of stand de voet naar het zitvlak trekken, dus de knie buigen en de heup strekken.
Let op : rek voorzichtig en langzaam iets verder:niet rukken en veren!
: niet te snel aanspannen, anders schiet de kramp er weer gemakkelijk in.
Tip : als je vaker kramp hebt in voet of kuit is het verstandig een sjaal of grote handdoek in de buurt te leggen , die je om de voet kunt gooien om de rekking makkelijker uit te voeren en vol te houden.
Bij te veel pijn is het soms verstandig een paracetamol in te nemen.
Een lichte massage of warmtepakking kunnen soms heel weldadig aanvoelen.
HOE IS KRAMP TE VOORKOMEN ?
Nachtelijke kramp:
Zorg dat de benen niet te veel kunnen afkoelen. Dek de onderbenen altijd goed onder een deken of dekbed.
Draag geen afknellende sokken of kousen in bed.
Zet het voeteneinde van het bed niet omhoog.
Draag overdag goed schoeisel dat je gewend bent.
Zorg dat je overdag geen koude natte voeten krijgt. Zwem niet in te koud water.
Zorg dat je de onderbeenspieren overdag niet overbelast.
Vermijd oververmoeidheid
Eet gezond en drink voldoende, vooral bij inspanning.
Als je vaak kramp hebt :
Plaats het hele bed in een omgekeerde Trendelenburgpositie, dus met het hoofdeinde omhoog en voeteneinde omlaag. Hierdoor wordt de doorbloeding van de onderbenen een beetje geholpen door de zwaartekracht. Een kleine verhoging van +/- 7 centimeter onder de poten aan het hoofdeinde is meestal voldoende om kramp te voorkomen. ( de verhoging is gemakkelijk uit te voeren door afkortstukken van balken onder de poten te plaatsen. Deze lichte verhoging is nauwelijks te zien.)
N.b.: omgekeerde Trendelenburg niet toepassen als je gemakkelijk dikke voeten of enkels hebt.
Neem ’s avonds juist voordat je het bed instapt een warmtestijgend voet(en)bad. Plaats de voet(en) in een teiltje met aangenaam warm water. Zet er een keteltje met kokend water naast en voeg telkens, als het mogelijk is, een klein beetje heet water toe. (voorzichtig zodat je jezelf niet brandt !!). Als het keteltje leeg is , blijf je nog even in het water. Daarna ga je direct het bed in.
Door het warmtestijgend bad ontstaat er een langdurige vaatverwijding , die zolang aanhoudt, dat je de spierkramp kunt voorblijven.
Soms kan een warmtepleister (voorzichtig i.v.m. beschadiging van de huid!) of insmeren met warmtezalf voldoende effect bieden.
Tijdens inspanning of training:
Zorg voor een goede warming up. Spierrekkingen kunnen daarvan deel uitmaken, hoewel de effectiviteit m.b.t. het krijgen van kramp niet duidelijk is. Een warming up middels het licht uitvoeren van de uit te voeren belasting blijkt het beste te zijn. B.v.: ga je tennissen, dan kun je als warming up het beste lichtjes gaan inslaan en al die technieken doornemen die bij de training of wedstrijd voorkomen.
Loop niet te hard van stapel; bouw de belasting geleidelijk op. Aan het begin van de belasting is de doorbloeding nog niet voldoende om voldoende zuurstof aan te voeren en er ontstaat melkzuur. De belastbaarheid van de spier neemt daardoor sterk af en er ontstaat spierpijn en –stijfheid.
Drink voldoende, zeker als het warm weer is.
Draag tijdens de training geen afknellende kleding e.d.. B.v.: draag bij paardensport geen laarzen die de kuiten afknellen.
Zorg voor een goede cooling down ,waardoor afvalstoffen, die tijdens de inspanning zijn ontstaan, nog voldoende kunnen worden afgevoerd en waardoor er minder kans is op spierpijn en –stijfheid.
Vermijd oververmoeidheid.
Vermijd te sterke afkoeling. B.v.: voetballers die tijdens de wedstrijd de kousen omlaag doen kunnen wachten op de spierkramp in de kuitspieren.
Bij zwemmen:
Zwem niet in te koud water.
Start rustig en opbouwend; loop niet te hard van stapel.
Drink voldoende tijdens een periode van inspanning.
Eet niet vóór de inspanning, omdat dit een sterkere doorbloeding geeft van het maag-darmsysteem, terwijl we alle bloed nodig hebben in de spier t.b.v. de zuurstofvoorziening.
Zorg voor een goede cooling down.
IS HULP VAN ZORGVERLENER NODIG ?
Als je af en toe last hebt van spierkramp is ingrijpen van arts of fysiotherapeut helemaal niet nodig, vooral ook omdat er geen blijvende schade optreedt.
Anders is het als de kramp regelmatig voorkomt of als de kramp zo erg is geweest dat er wel schade aan de spier is opgetreden.
De huisarts kan, indien er een indicatie is, medicijnen of voedingssupplementen voorschrijven.
De fysiotherapeut kan middels training van de spier de belastbaarheid van de spier vergroten met het doel de kramp te voorkomen en/of functie te herstellen. Soms is het nodig om met massage de spier vóór de training in een goede conditie te brengen.
Soms kan een warmtepleister (voorzichtig i.v.m. beschadiging van de huid!) of insmeren met warmtezalf voldoende effect bieden.
Tijdens inspanning of training:
Zorg voor een goede warming up. Spierrekkingen kunnen daarvan deel uitmaken, hoewel de effectiviteit m.b.t. het krijgen van kramp niet duidelijk is. Een warming up middels het licht uitvoeren van de uit te voeren belasting blijkt het beste te zijn. B.v.: ga je tennissen, dan kun je als warming up het beste lichtjes gaan inslaan en al die technieken doornemen die bij de training of wedstrijd voorkomen. Loop niet te hard van stapel; bouw de belasting geleidelijk op. Aan het begin van de belasting is de doorbloeding nog niet voldoende om voldoende zuurstof aan te voeren en er ontstaat melkzuur. De belastbaarheid van de spier neemt daardoor sterk af en er ontstaat spierpijn en –stijfheid.
Drink voldoende, zeker als het warm weer is.
Draag tijdens de training geen afknellende kleding e.d.. B.v.: draag bij paardensport geen laarzen die de kuiten afknellen.
Zorg voor een goede cooling down ,waardoor afvalstoffen, die tijdens de inspanning zijn ontstaan, nog voldoende kunnen worden afgevoerd en waardoor er minder kans is op spierpijn en –stijfheid.
Vermijd oververmoeidheid.
Vermijd te sterke afkoeling. B.v.: voetballers die tijdens de wedstrijd de kousen omlaag doen kunnen wachten op de spierkramp in de kuitspieren.
Bij zwemmen:
Zwem niet in te koud water.
Start rustig en opbouwend; loop niet te hard van stapel.
Drink voldoende tijdens een periode van inspanning.
Eet niet vóór de inspanning, omdat dit een sterkere doorbloeding geeft van het maag-darmsysteem, terwijl we alle bloed nodig hebben in de spier t.b.v. de zuurstofvoorziening.
Zorg voor een goede cooling down.
IS HULP VAN ZORGVERLENER NODIG ?
Als je af en toe last hebt van spierkramp is ingrijpen van arts of fysiotherapeut helemaal niet nodig, vooral ook omdat er geen blijvende schade optreedt.
Anders is het als de kramp regelmatig voorkomt of als de kramp zo erg is geweest dat er wel schade aan de spier is opgetreden.
De huisarts kan, indien er een indicatie is, medicijnen of voedingssupplementen voorschrijven.
De fysiotherapeut kan middels training van de spier de belastbaarheid van de spier vergroten met het doel de kramp te voorkomen en/of functie te herstellen. Soms is het nodig om met massage de spier vóór de training in een goede conditie te brengen.
Uw buikspieren
Zijn uw buikspieren sterk genoeg ?
Doe zelf de test.
Buikspieren zijn een heel belangrijke spiergroep van de romp:
*hulpademhalingsspier
*stabilisator van de lendenwervelkolom
* beschermer van de buikinhoud
*bewegen van de romp
*belangrijke vormgever van onze romp/esthetisch belang
Er zijn bijna geen volwassenen in de wereld die nooit buikspieroefeningen hebben gedaan.Waarom nemen deze spieren zo'n belangrijke plaats in van ons trainingsprogramma?Heel veel mensen trainen ze omdat ze dat is aanbevolen door hun fysiotherapeut,cesartherapeut,oefentherapeut mensendieck,arts,enz,omdat ze klachten hebben van de lage rug of bekken.De meeste mensen echter hebben een heel ander doel,nl.het krijgen van een mooie platte buik.Een esthetisch doel dus en daar is niets mis mee! Iemand die er goed uitziet voelt zich ook vaak beter.
Als je een buikje krijgt,dan zijn er enkele belangrijke opties:
*ga overwicht tegen;zorg voor een goed voedingspatroon;raadpleeg zo nodig een dieëtist
*zorg voor voldoende beweging en een gezonde leefstijl;zoek een sport uit die goed bij u past.
*doe elke dag buikspieroefeningen
Buikspieren zijn goed trainbaar en dat geldt voor iedere gezonde persoon.Een mooie buik is voor bijna iedereen bereikbaar,maar je moet er wel iets voor doen!! Via allerlei Tell Sell-programma's worden de meest luxueuse apparaten aanbevolen,maar er is echt maar één manier............. trainen !!
De buikspieren bestaan uit 3 hoofdgroepen:
rechte buikspieren/m.rectus abdominis
dwarse buikspieren/m.obliquus abdominis
schuine buikspieren /m.obdominis transversus
Als je naar de foto kijkt van de rechte buikspieren, dan zie je dat elke rechte buikspier uit delen bestaat.Als die delen goed ontwikkeld zijn ,dan zie je aan de buitenkant de zgn. "blokjes".
Hoe weet je nu dat de rechte buikspieren sterk genoeg zijn?
Via de CURL-UP TEST kun je zelf testen hoe sterk deze zijn. 
De curl-up test is een test voor het uithoudingsvermogen van de buikspieren,uitgevoerd in ruglig met de benen 90 graden gebogen.Tijdens de test komt het lichaam ongeveer 30 graden omhoog,totdat de onderste punt van het schouderblad net van de grond komt.Juist in deze fase van het omhoog komen zijn de buikspieren het meest actief.
DE UITVOERING VAN DE CURL-UP TEST IS ALS VOLGT:
RUGLIG MET DE KNIEËN 90 GRADEN GEBOGEN.VOETEN PLAT OP DE GROND.ARMEN GESTREKT LANGS HET LICHAAM MET DE HANDPALMEN NAAR DE GROND.
PLAATS EEN STREEPJE AAN HET EINDE VAN DE LANGSTE VINGER
PLAATS NOG EEN STREEPJE OP 7.5 CM. VAN HET EERSTE STREEPJE
TIJDENS DE CURL-UP BEWEGING KOMT DE ROMP OMHOOG,TOTDAT DE VINGER HET TWEEDE STREEPJE RAAKT.
NU WEER TERUG NAAR DE UITGANGSPOSITIE ALS BIJ 1.
DE TEST TELT HET MAXIMALE AANTAL CURL-UPS BINNEN 1 MINUUT.
Volgens de normtabellen( Beltman,de Wit ,Geneeskunde en Sport,2000) zijn de normen ingedeeld naar leeftijd:
mannen:16-19 jaar: 43.3 vrouwen:16-19 jaar: 37.2
:20-29 jaar: 41.8 :20-29 jaar: 38.8
:30-39 jaar: 39.3 :30-39 jaar: 36.3
:40-49 jaar: 34.3 :40-49 jaar: 32.6
:50-59 jaar: 32.3 :50-59 jaar: 29.9
:60 jaar en ouder: 28.8 :60 jaar en ouder: 29.2
Voorbeeld:u bent een vrouw van 35 jaar,dan is de kracht van uw buikspieren goed als u 36 á 37 keer de curl-up hebt uitgevoerd in 1 minuut.
Succes!!
Beenspiertraining kan val ouderen voorkomen
Beenspiertraining bij ouderen kan vallen
voorkomen.
Beenspiertraining kan val ouderen voorkomen
Door de beenspieren te trainen kunnen ouderen een val voorkomen. Dit concludeert bewegingswetenschapper Mirjam Pijnappels in haar proefschrift. Zij promoveerde afgelopen woensdag aan het VU medisch centrum in Amsterdam.
Eén op de vier ouderen boven de vijfenzestig jaar valt één keer per jaar. Meestal gebeurt dat doordat zij struikelen. Een val heeft soms ernstige gevolgen, zoals een heupfractuur, opname in een verpleeghuis of zelfs sterfte. Pijnappels onderzocht waarom ouderen boven de vijfenzestig wel vallen als zij struikelen en jongeren nauwelijks.
Het blijkt dat jongeren beter in staat zijn hun balans te herstellen. Zij genereren sneller spierkracht om de val af te remmen en de (val)beweging te corrigeren. Ouderen zijn daartoe minder in staat.
Treating Sore Muscles and Tendons
Posted 06/12/2006
W. Steven Pray, PhD, DPh
Muscle/tendon soreness affects virtually everyone, regardless if the patient is a serious athlete or engages in exercise on an intermittent, recreational basis. The widespread nature of muscle soreness is due partly to the various activities that produce it. Muscle soreness is a response to sports, exercise, work, travel, or daily activities.
W. Steven Pray, PhD, DPh
Muscle/tendon soreness affects virtually everyone, regardless if the patient is a serious athlete or engages in exercise on an intermittent, recreational basis. The widespread nature of muscle soreness is due partly to the various activities that produce it. Muscle soreness is a response to sports, exercise, work, travel, or daily activities.
Effects of Exercise
Exercise that leads to muscle soreness and pain causes increases in muscle enzymes in the bloodstream, inflammation, and structural damage.[1] These coexist with a decrease in the patient's range of motion and strength in the affected area(s).
The Role of Eccentric Muscle Contractions
Exercise is thought to induce microtears in the muscle, leading to muscular soreness and fatigue.[1] Significant research on muscle soreness has focused on eccentric muscle contractions. During this type of muscular movement, muscles lengthen, which causes the microtears characteristic of exercise-induced muscle damage.[2] This occurs because of simple physics: If a stretched muscle is subjected to a given load, the abnormally lengthened fibers undergo increased tension, compared to the same muscle in the unstretched state, and the same number of muscle fibers must endure an increased load-to-fiber ratio.[2] This also explains why muscle motions that are isometric, shortening, or concentric do not induce fatigue as readily.
Injurious Types of Exercise
Some exercises are more damaging to muscle than others. For instance, downhill running, hiking, descending stairs, and lowering weights are all eccentric in nature, causing a greater incidence of muscle soreness.[1,2] By contrast, cycling does not involve eccentric motions and is less prone to lead to muscle soreness.
Characteristics of Muscle Soreness
Muscle soreness occurs at the highest level about 24 to 48 hours after injurious exercise, reaching a peak within 48 to 72 hours, and disappearing five to seven days after the exercise.[2] Inflammation also increases, to reach its peak a few days after the exercise. Interestingly, the first bout of exercise is most likely to produce soreness. If the patient engages in the same exercise a second time, the phenomenon of adaptation ensures less muscle soreness and a more rapid recovery of full strength.[2] Adaptation can provide protection for as long as six months.
Treating Muscle Soreness
Pharmacists can recommend radically differing modalities to treat muscle soreness, including external and internal analgesics, as well as application of heating devices and constant low-level heat therapy via therapeutic heat wraps.
External Analgesics. Most external analgesics (e.g., benzocaine, pramoxine, hydrocortisone) are not indicated for muscle soreness. Those that have this indication are known as counterirritants. While they have been used for decades, their efficacy is limited for many reasons.
Counterirritants are placed into four distinct categories, depending on the action they have when applied topically.[3] The first category includes capsaicin and capsicum--two ingredients seldom incorporated into muscle soreness products. Rather, these ingredients are primary components of "pepper" creams, such as Zostrix and Capzasin, which are mainly used for postherpetic neuralgia.
Methyl nicotinate is an example from another category of external analgesics: those that directly dilate superficial vessels. This ingredient is rarely included in the formulas of external analgesic combinations. As a vasodilator, it has the remote possibility of causing fainting if it is applied over large sections of the body.
A third group of external analgesics produces cooling upon initial application; yet, with continued friction or rubbing, the cooling changes to warmth. This group includes camphor and menthol.
A final group produces redness, irritation, and warmth upon initial application, with the warmth intensifying if the patient continues to apply friction to the site of application. The most common muscle soreness ingredient from this group is methyl salicylate. Topical application can lead to systemic absorption; thus, the patient should be given traditional salicylate use precautions and drug interaction warnings.[4,5]
A major limitation to counterirritant use is their superficial action. If the patient's muscles are sore, an ideal therapy would penetrate to the muscle to provide relief. However, during the FDA OTC Review, the panel exploring the utility of counterirritants rejected claims that counterirritants penetrate skin to enter muscles or joints.[3] Their action is compared to scratching an itch, as they help mask the underlying discomfort. External analgesics should not be used in patients younger than 2 years, nor should they be used for more than seven days. Use in conjunction with a heating pad, hot water bottle, heat lamp, or heated gel pack can cause severe burns and is not recommended. Most counter irritants, especially methyl salicylate and camphor, have an odor that many patients find highly objectionable. Counterirritants have also been implicated in contact dermatitis, dermal absorption of active ingredients, toxicity/death upon accidental or intentional ingestion, and fetal problems in pregnant patients.[6-11]
External Products of Unknown Efficacy. Despite a lack of evidence, emu oil continues to be touted as a remedy for sore muscles and is linked with several other unproven claims. Some marketers of the "blue" ointments and creams (e.g., Blue Stuff) add menthol or other proven counterirritants. Any perceived benefit would probably be no greater than that expected from the counterirritant alone. Similarly, trolamine (also known as triethanolamine salicylate, as found in Aspercreme, Sportscreme, Mobisyl, and Myoflex) has been promoted for years for relief of muscle soreness. However, external analgesic documents provided by the FDA on its Web site shows that trolamine has not been proved safe or effective for this use.[12]
Internal Analgesics. Internal analgesics (e.g., Aleve, Advil, Motrin IB, Orudis KT, Tylenol) can relieve muscular aches and pains and are safe if all label directions are followed. The pharmacist can urge patients to adhere to the age limitations indicated on the containers of these products, although companies publish dosing charts for certain products (e.g., Tylenol) which purport to indicate safe doses for pain in newborns and children under age 2. These dosage charts are of questionable legality, as the doses are not FDA approved to be shown on the product labels.
Internal Products of Unknown Efficacy. Glucosamine/chondroitin and S-adenosylmethionine (SAMe) are also widely promoted for muscle problems, but without sufficient supporting evidence. As dietary supplements, they evade the FDA requirements for research to prove safety and efficacy through the 1994 Dietary Supplement Health and Education Act. Oral homeopathic arnica 30x was investigated for muscle soreness and was found to be ineffective.[13] The pharmacist should be careful in recommending these products.
Cryotherapy vs. Thermotherapy. Regarding acute injuries, traditional treatment has five components, referred to as PRICE: protection, rest, ice, compression, and elevation. Cold therapy (cryotherapy) is valuable in limiting the extent of injury and reducing the time needed in rehabilitation. Yet, after 24 to 72 hours, cryotherapy is of little efficacy; thermotherapy may be instituted. Cryotherapy also has little efficacy for nonacute muscle problems, such as muscle soreness and repetitive use syndromes. In these cases, thermotherapy can provide relief.
Pharmacists have been able to recommend such thermotherapy devices as hot water bottles, microwavable gel packs, exothermic crystalline cascade liquids (e.g., Zap Pac), and heating pads. Each has disadvantages. None of them allow the wearer to engage in work or sports, since they cannot be secured to the body. Heating pads require continual access to electricity, which restricts patient mobility, even around the house. None can achieve and maintain a constant heat level. Hot water bottles must be refilled, while gel packs must be rewarmed. Crystalline cascade products require reboiling and subsequent cooling before they can be reused. Heating pads utilize a thermostat that does not allow them to maintain a constant heat level. Heating pads can also cause burns, even on the low-power setting.[14-18]
The advent of therapeutic heat wraps (e.g., ThermaCare) has revolutionized thermotherapy.[19] They reduce pain and disability in patients with acute and subacute low back pain.[20] After the package is opened, an innovative set of discs containing iron begins to oxidize, producing a low-level heat of 104ºF. This low-level heat is far safer than that obtained with heating pads. It also maintains the heat at a constant temperature over the eight-hour wearing time, which no other nonprescription modality can currently achieve. The devices can also be worn during work or recreational activities, so that the patient has an uninterrupted session of therapy. Finally, after the eight-hour wearing time, the patient experiences sustained relief for a full 24 hours. Patients can sleep with therapeutic heat wrap devices in place, a practice that the Consumer Product Safety Commission and FDA cautioned against at any time with heating pads because of the substantial risk of burns.[17,18,21] Pregnant patients and those with diabetes, rheumatoid arthritis, poor circulation, or heart disease (e.g., hypertension) should consult a physician before using therapeutic heat wraps. Patients ages 55 and older should wear heat wraps over a thin layer of clothing to reduce the risk of a burn.
Pharmacists have been able to recommend such thermotherapy devices as hot water bottles, microwavable gel packs, exothermic crystalline cascade liquids (e.g., Zap Pac), and heating pads. Each has disadvantages. None of them allow the wearer to engage in work or sports, since they cannot be secured to the body. Heating pads require continual access to electricity, which restricts patient mobility, even around the house. None can achieve and maintain a constant heat level. Hot water bottles must be refilled, while gel packs must be rewarmed. Crystalline cascade products require reboiling and subsequent cooling before they can be reused. Heating pads utilize a thermostat that does not allow them to maintain a constant heat level. Heating pads can also cause burns, even on the low-power setting.[14-18]
The advent of therapeutic heat wraps (e.g., ThermaCare) has revolutionized thermotherapy.[19] They reduce pain and disability in patients with acute and subacute low back pain.[20] After the package is opened, an innovative set of discs containing iron begins to oxidize, producing a low-level heat of 104ºF. This low-level heat is far safer than that obtained with heating pads. It also maintains the heat at a constant temperature over the eight-hour wearing time, which no other nonprescription modality can currently achieve. The devices can also be worn during work or recreational activities, so that the patient has an uninterrupted session of therapy. Finally, after the eight-hour wearing time, the patient experiences sustained relief for a full 24 hours. Patients can sleep with therapeutic heat wrap devices in place, a practice that the Consumer Product Safety Commission and FDA cautioned against at any time with heating pads because of the substantial risk of burns.[17,18,21] Pregnant patients and those with diabetes, rheumatoid arthritis, poor circulation, or heart disease (e.g., hypertension) should consult a physician before using therapeutic heat wraps. Patients ages 55 and older should wear heat wraps over a thin layer of clothing to reduce the risk of a burn.
References
Clarkson PM, Newham DJ. Associations between muscle soreness, damage, and fatigue. Adv Exp Med Biol. 1995;384:457-469.
Clarkson PM, Hubal MJ. Exercise-induced muscle damage in humans. Am J Phys Med Rehabil. 2002;81(11 suppl):S52-S69.
External analgesic drug products for over-the-counter human use; establishment of a monograph and notice of proposed rulemaking. Fed Reg. 1979;44:69768-69866.
Bell AJ, Duggin G. Acute methyl salicylate toxicity complicating herbal skin treatment for psoriasis. Emerg Med. 2002;14:188-190.
Martin D, Valdez J, Boren J, Mayersohn M. Dermal absorption of camphor, menthol, and methyl salicylate in humans. J Clin Pharmacol. 2004;44:1151-1157.
Oiso N, Fukai K, Ishii M. Allergic contact dermatitis due to methyl salicylate in a compress. Contact Dermatitis. 2004;51:34-35.
Torloni MR, Cordioli E, Zamith MM, et al. Reversible constriction of the fetal ductus arteriosus after maternal use of topical diclofenac and methyl salicylate. Ultrasound Obstet Gynecol. 2006;27:227-229.
Matteucci MJ. One pill can kill: assessing the potential for fatal poisonings in children. Pediatr Ann. 2005;34:964-968.
Chan TY. Ingestion of medicated oils by adults: the risk of severe salicylate poisoning is related to the packaging of these products. Hum Exp Toxicol. 2002;21:171-174.
Gouin S, Patel H. Unusual cause of seizure. Pediatr Emerg Care. 1996;12:298-300.
Love JN, Sammon M, Smereck J. Are one or two dangerous? Camphor exposure in toddlers. J Emerg Med. 2004;27:49-54.
Rulemaking history for OTC external analgesic drug products. Available at: www.fda.gov/cder/otcmonographs/External_Analgesic/new_external_analgesic.htm. Accessed March 30, 2006.
Vickers AJ, Fisher P, Smith C, et al. Homeopathic arnica 30x is ineffective for muscle soreness after long-distance running: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Clin J Pain. 1998;14:227-231.
Diller KR. Analysis of burns caused by long-term exposure to a heating pad. J Burn Care Rehabil . 1991;12:214-217.
Ozgenel Ege GY, Ozcan M. Heating-pad burn as a complication of abdominoplasty. Br J Plast Surg. 2003;56:52-53.
Ferlo Todd J. Heating devices: how to avoid burns. Available at: www.fda.gov/cdrh/medicaldevicesafety/tipsarticles/nj/1097.pdf. Accessed March 30, 2006.
Rudick JM. Public health advisory on electric heating pads prompted by MDR reports. Available at: www.fda.gov/cdrh/fuse16.pdf. Accessed March 30, 2006.
Burlington DB, Brown A. FDA/CPSC public health advisory: hazards associated with the use of electric heating pads. Available at: origin.www.fda.gov/cdrh/heatpad.pdf. Accessed March 30, 2006.
Michlovitz S, Hun L, Erasala GN, et al. Continuous low-level heat wrap therapy is effective for treating wrist pain. Arch Phys Med Rehabil. 2004;85:1409-1416.
French SD, Cameron M, Walker BF, et al. Superficial heat or cold for low back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2006;(1):CD004750.
ThermaCare. Coming soon! Available at: www.thermacare.com/en_CA/index.jsp. Accessed March 30, 2006.
Cannavino CR, Abrams J, Palinkas LA, et al. Efficacy of transdermal ketoprofen for delayed onset muscle soreness. Clin J Sport Med. 2003;13:200-208.
Clarkson PM, Newham DJ. Associations between muscle soreness, damage, and fatigue. Adv Exp Med Biol. 1995;384:457-469.
Clarkson PM, Hubal MJ. Exercise-induced muscle damage in humans. Am J Phys Med Rehabil. 2002;81(11 suppl):S52-S69.
External analgesic drug products for over-the-counter human use; establishment of a monograph and notice of proposed rulemaking. Fed Reg. 1979;44:69768-69866.
Bell AJ, Duggin G. Acute methyl salicylate toxicity complicating herbal skin treatment for psoriasis. Emerg Med. 2002;14:188-190.
Martin D, Valdez J, Boren J, Mayersohn M. Dermal absorption of camphor, menthol, and methyl salicylate in humans. J Clin Pharmacol. 2004;44:1151-1157.
Oiso N, Fukai K, Ishii M. Allergic contact dermatitis due to methyl salicylate in a compress. Contact Dermatitis. 2004;51:34-35.
Torloni MR, Cordioli E, Zamith MM, et al. Reversible constriction of the fetal ductus arteriosus after maternal use of topical diclofenac and methyl salicylate. Ultrasound Obstet Gynecol. 2006;27:227-229.
Matteucci MJ. One pill can kill: assessing the potential for fatal poisonings in children. Pediatr Ann. 2005;34:964-968.
Chan TY. Ingestion of medicated oils by adults: the risk of severe salicylate poisoning is related to the packaging of these products. Hum Exp Toxicol. 2002;21:171-174.
Gouin S, Patel H. Unusual cause of seizure. Pediatr Emerg Care. 1996;12:298-300.
Love JN, Sammon M, Smereck J. Are one or two dangerous? Camphor exposure in toddlers. J Emerg Med. 2004;27:49-54.
Rulemaking history for OTC external analgesic drug products. Available at: www.fda.gov/cder/otcmonographs/External_Analgesic/new_external_analgesic.htm. Accessed March 30, 2006.
Vickers AJ, Fisher P, Smith C, et al. Homeopathic arnica 30x is ineffective for muscle soreness after long-distance running: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Clin J Pain. 1998;14:227-231.
Diller KR. Analysis of burns caused by long-term exposure to a heating pad. J Burn Care Rehabil . 1991;12:214-217.
Ozgenel Ege GY, Ozcan M. Heating-pad burn as a complication of abdominoplasty. Br J Plast Surg. 2003;56:52-53.
Ferlo Todd J. Heating devices: how to avoid burns. Available at: www.fda.gov/cdrh/medicaldevicesafety/tipsarticles/nj/1097.pdf. Accessed March 30, 2006.
Rudick JM. Public health advisory on electric heating pads prompted by MDR reports. Available at: www.fda.gov/cdrh/fuse16.pdf. Accessed March 30, 2006.
Burlington DB, Brown A. FDA/CPSC public health advisory: hazards associated with the use of electric heating pads. Available at: origin.www.fda.gov/cdrh/heatpad.pdf. Accessed March 30, 2006.
Michlovitz S, Hun L, Erasala GN, et al. Continuous low-level heat wrap therapy is effective for treating wrist pain. Arch Phys Med Rehabil. 2004;85:1409-1416.
French SD, Cameron M, Walker BF, et al. Superficial heat or cold for low back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2006;(1):CD004750.
ThermaCare. Coming soon! Available at: www.thermacare.com/en_CA/index.jsp. Accessed March 30, 2006.
Cannavino CR, Abrams J, Palinkas LA, et al. Efficacy of transdermal ketoprofen for delayed onset muscle soreness. Clin J Sport Med. 2003;13:200-208.
|
© Copyright 2010 PMC Roosendaal | Copyright | Disclaimer | Sitemap | Laatste update met Spidox op 30-07-2010
|